„Kucharstwo o rozlicznych potrawach, jak się użytecznie a smacznie sporządzać mają,
wszelkiemu kucharzowi lub gospodarzowi książka to potrzebna i użyteczna.

A ocet jak się robi, także z tyłu najdziesz.

Wybijano w Sławnem Starem Mieście Praskiem u Jana Kantora”
(druk z lat 1535-1573).

Miłośników sztuki kucharskiej kusi wyjaśnienie zagadki, kiedy i gdzie wydrukowana została ta - najprawdopodobniej - pierwsza książka zawierająca przepisy na przyrządzenie potraw. Celowo unikam słowa „polska”, gdyż nazwać jej tak w żadnym razie nie można; jest zaledwie wiernym przekładem, a jej ważność polega na tym, że jest to przekład na język polski. Zygmunt Wolski „rad by nazwał” znaleziony szczątek wytworem drukarni Unglerowej. Dociekliwie – a niekiedy owocne tylko częściowo – badania nie pozwalają na taki optymizm. Mimo iż „Encyklopedia Staropolska” Z. Glogera podaje taką wiadomość (a za nią kolportują ją inni, którzy nie zadali sobie trudu docieczenia prawdy), dzisiejsza nauka nie potwierdziła tej proweniencji.

Zachowały się szesnastowieczne inwentarze księgarń i drukarń krakowskich. Wydał je Artur Benis. Dzięki temu możemy odnaleźć w jednym z nich – katalogu drukarni Macieja Szarfenberga za lata 1546-1553 – poz. 69: „Modus coquendi Polonicus”, co Benis nazywa „Kuchmistrzostwem”.
Wdowa po Macieju Szarfenbergu posiadała w swych zbiorach książkę „Kucharstwo”. Pod tym samym tytułem pozycja ta figuruje w inwentarzu księgarni Simonisa Tyrlikowskiego.
Jeśli czeski „Kucharstvij” ukazał się po 1535 roku, a Florian Ungler zmarł w 1536, prawdopodobieństwo, że Mistrz drukował tę książkę u siebie, jest niewielkie. Trzeba przecież dołożyć jeszcze czas potrzebny na przekład. Bardziej prawdopodobne jest – jak zaznacza Benis – że Ungler był nakładcą. Być może dziełkiem zainteresowała się wdowa po Florianie Unglerze, która przecież spuściznę męża pilnie pielęgnowała.

Badania porównawcze pozwoliły stwierdzić, że zachowany szczątek pochodzi z książki drukowanej w latach 1540–1550 w drukarni Macieja Szarfenberga w Krakowie.

Porównanie „ polskiego” „Kucharstwa” z czeskim oryginałem dowodzi wierności przekładu. Można zatem – czytając pierwowzór – odtworzyć zawartość pierwszej zapisanej po polsku książki kucharskiej. Oto przepis na ocet:

A kdyz chcess napospech dobry wocet udelati, i wezmi ty plechy a rozpal dobre...

A gdy chcesz na pospiech dobry ocet udziałać, weźmi te blachę a rozpal dobrze, zgaś w winie, wnet tej godziny będzie czysty, winny ocet...

Czesi przedrukowali swój zabytek w 1891 roku. Profesor Aleksander Bruckner omawia go w „Bibliotece Warszawskiej” z 1895 roku. Książka w oryginale zaczyna się nabożną pieśnią przed jedzeniem, następnie są przysłowia, np. „dobra kucharka ludziom pół zdrowia”,
oraz przygana: „mnogie kucharki po wodę chodzą, tam one swych gachów nachodzą, jedna Marcina, druga Wacława, trzecia Jana, nim się ona z wodą wróci, minie dobrze godzina i musi ona śpiesznie wnet po inną wodę iść, aby mogła ze swym miłym rozmowę mieć”.

A oto kolejność tej książki: pokarmy mięsne, piątkowo-sobotne (postne) dania, robienie octu.

Czy kucharki czeskie – a za nimi polskie – korzystały z tych przepisów? Profesor Bruckner wątpi, mimo iż dziełka miały wielu czytelników.

„Wiek XVI wszystko w książki wkładał, od lekarstw końskich, przepisów kuchennych, galanterii dworskiej do konstytucji, lecz życie praktyczne nie porzucało własnych torów dla tej literatury: one biegną obok siebie, nie zlewają się nigdy”.